Lokal wyborczy w Australii/Copyright APH

System wyborów parlamentarnych w Australii jest najbardziej znanym, praktycznym przykładem systemu wyborczego o nazwie Jednomandatowy Głos Alternatywny (JGA) (ang. AV- Alternative Vote). Został on wprowadzony w roku 1918 po reformie konstytucyjnej, która polegała na porzuceniu statusu kolonii brytyjskiej i przekształceniu Australii w niepodległe państwo.

Przed rokiem 1918 w Australii stosowano znany i popularny w wielu krajach (np. w Wielkiej Brytanii, USA i Kanadzie) zwyczajny system jednomandatowy o nazwie Pierwszy Na Mecie (PNM) (ang. FPTP – First Past The Post). Pierwszy rząd niepodległej Australii zaproponował JGA, jako próbę usprawnienia systemu PNM i eliminacji głosowania taktycznego.

Głosowanie taktyczne w systemie PNM występuje wtedy, gdy wyborcy popierajęcy mało popularnych kandydatów oddają głos na innego, mniej lubianego kandydata, ale silniejszego, takiego, który ma rzeczywiste szanse wyboru. Preferencje wyborców mogą zostać w ten sposób zniekształcone. System JGA eliminuje potrzebę głosowania taktycznego. Wyborcy otrzymują taką samą kartę wyborczą z nazwiskami kandydatów, jak w systemie zwykłej większości, ale zamiast zaznaczenia wybranego kandydata jednym znakiem (np. X), [signinlocker id=”4938″] wyborcy numerują kandydatów według własnych preferencji: 1,2,3, itd. Liczy się najpierw głosy z numerem 1 i jeśli żaden kandydat nie otrzymuje bezwzględnej wiekszości (tj. 50%) odrzuca się kandydata o najmniejszej liczbie głosów i liczy się je ponownie. Głosy wyborców, którzy oznaczyli odrzuconego kandydata numerem 1, przechodzą na kandydatów oznaczonych przez nich numerem 2. Procedurę tę powtarza się tak długo, aż któryś z kandydatów otrzyma bezwzględną większość.

System ten jest podobny do stosowanego w niektórych krajach Pojedynczego Głosu Przechodniego (PGP) (ang. STV – Single Transferable Vote). Różnica polega na tym, że system PGP stosuje się w okregach wielomandatowych, a system australijski, JGA służy do wyłonienia jednego reprezentanta w okręgu jednomandatowym.

Istnieje jeszcze pewna interesująca odmiana systemu JGA o nazwie Głos Preferencyjny (GP) (ang. PV – preferential vote). W systemie GP wyborcy dają preferencje jedynie dwóm kandydatom, oznaczając ich numerami 1 i 2. Jeśli nikt nie otrzyma większości, odrzuca się wszystkich kandydatów pozostawiając dwóch najsilniejszych i liczenie przeprowadza się ponownie tylko raz. System GP podobny jest do głosowania dwurundowego stosowanego w wyborach parlamentarnych we Francji i do sposobu wyłaniania prezydenta w Polsce. System GP nie eliminuje jednak głosowania taktycznego.

Jednomandatowy system australijski ma już za sobą dlugą, ponad 80-letnią probę czasu. Jest on często nazywany najlepszym i jedynym, rzeczywistym usprawnieniem anglosaskiego systemu zwykłej większosci Pierwszy Na Mecie.

 

[/signinlocker]