Cykl Kondratieva / Copyright by Long Wave

Wzrost gospodarczy nigdy nie utrzymywał się na stabilnym poziomie – drgał i wracał do punktu wyjścia, wzrosty poprzedzały spadki, a te z kolei ponowne wzrosty. Do początku dwudziestego wieku fluktuacja wzrostu ekonomicznego miała charakter lokalny. W najgorszych momentach miała ona wpływ na regiony, a czasem całe kontynenty. Przyczynę zapaści gospodarczych wiązano z  takimi czynnikami jak katastrofy naturalne, wojny i epidemie. Na przykład, czarna śmierć zabiła od siedemnastu do dwudziestu ośmiu milionów osób w latach 1347-1353. Chociaż trwa debata, co do jej wpływu na gospodarkę, to istnieje przekonanie, że znacząco wpłynęła na gospodarkę agrarną, która wówczas stanowiła około dziewięćdziesiąt procent całej gospodarki europejskiej. Wyczerpujące się zasoby żywności doprowadziły do inflacji, której skutkiem była polityka zmierzająca do wstrzymania wzrostu cen i fortun w sektorze gospodarki agrarnej. Prawdopodobnie ten cykl wydarzeń był przyczyną Buntu Wieśniaków w drugiej połowie XIV wieku.

Istnieje przekonanie, że wojna jest początkiem i rezultatem zarówno gospodarczej ekspansji,jak i załamania. Na przykład, struktura długu międzynarodowego, która wyłoniła się po I wojnie światowej w znaczący sposób przyczyniła się do skumulowania wydarzeń, które doprowadziły do Wielkiego Kryzysu w latach 30. XX wieku. W jego wyniku, trudności społeczne, a przede wszystkim inflacja, stworzyły warunki ekonomiczne sprzyjające wzrostowi popularności nazistów i doprowadziły do II wojny światowej. Po jej zakończeniu nastąpił jeden z największych boomów gospodarczych w XX wieku.

Od początku XIX wieku ekonomiści wiedzieli, że poza zewnętrznymi istnieją także inne przyczyny mające wpływ na wzrost gospodarczy. Panika w 1825 roku powszechnie jest uznawana za pierwszy kryzys gospodarczy, który nie był spowodowany przyczynami zewnętrznymi, takimi jak, na przykład, wojna. Miała on także wymiar międzynarodowy. Panika 1825 roku była wynikiem krachu giełdy w Wielkiej Brytanii częściowo spowodowanej spekulacyjnymi inwestycjami w Ameryce Łacińskiej. Krach wywarł wielki wpływ na gospodarkę Wielkiej Brytanii, ale ból odczuwalny był także w Europie, Ameryce Łacińskiej i Stanach Zjednoczonych. Ostatecznie, Bank of England został wykupiony przez Banque de France, czyli francuski bank centralny. W efekcie te wydarzenia zapoczątkowały okres tak zwanych współczesnych cykli gospodarczych.

Stworzono wiele teorii mających na celu wyjaśnić fenomen cykli. Wciąż jednak pozostawiają one wiele pytań. Niektóre z nich sformułował Irving Fisher: Czy w czasie depresji ziemia jest mniej urodzajna? Nie; Czy jest zbyt sucho? Nie; Czy górnicy są wyczerpani? Nie, pewnie zwiększyliby produkcję rudy żelaza, jeśli znalazłby się nabywca; Czy fabryki, w jakiś sposób, szwankują? Nie, maszyny i myśl techniczna mogą być w najlepszej formie.

Cykle gospodarcze charakteryzują się fazami wzrostu ekonomicznego płynnie zmieniającego się pomiędzy recesją, a okresem wychodzenia z niej. Recesja jest powszechnie określana jako okres spadku całej aktywności gospodarczej trwający przynajmniej rok, który wpływa bardzo głęboko na stan całej gospodarki. Jedno z najpoważniejszych zdarzeń nazywa się “stagflacją”, w czasie której wzrost zanika lub jest powolny, a ceny utrzymują się na wysokim poziomie. W przeciwieństwie do niej, okres wychodzenia z recesji jest odbiciem całościowej działalności ekonomicznej, którą charakteryzują relatywnie stabilne ceny wraz ze wzrostem produkcji i wydajności. W czasie tej fazy wzrost może prowadzić do przegrzania gospodarki, a następnie wzrostu cen paliw i spadku wydajności, co określane jest jako “inflacja wywołana wzrostem podaży”.

W połowie XX wieku cykle biznesowe określały przede wszystkim ich długości i w pewnym stopniu także ich wpływ sektorowy. Najbardziej znany cykl sektorowy jest “cyklem zasobów rolnych”, który oparty jest na modelu pajęczyny. W istocie, model pajęczyny wyjaśnia fluktuacje cenowe w pewnych sektorach, takich jest sektor agrarny, w których decyzja o wyprodukowaniu określonej ilości towaru musi być podjęta przed podaniem jego ceny, w okresie pomiędzy zasiewem, a zbiorami.

 

 

Najkrótszy – cykl Kitchina – trwający od 3 do 5 lat, związany jest ze zmianami zapasów, cen hurtowych i rozliczania operacji bankowych. Charakteryzuje się on dużymi lukami informacji rynkowej. Na przykład, wzrost  produkcji przemysłowej i zatrudnienia w czasie wzrostu gospodarczego odbija się na produkcji, która wchodzi po pewnym czasie na etap braku podaży, spadku cen i nadwyżek magazynowych. Jednakże istnieje luka pomiędzy informacją o nasyceniu rynku, a momentem dostosowania produkcji i zatrudnienia do poziomu odpowiedniego do nadwyżki magazynowej.

Jednym z pierwszych ekonomistów, który zapoczątkował teorię cykli koniunkturalnych był Clement Juglar – formułując cykl inwestycyjny Juglara. Zawiera on braki informacji z cyklu Kitchina, ale pokazuje, że zmiany wydatków inwestycyjnych, takich jak zakup maszyn, budynku, ziemi itd., zachodzą dłużej niż w stanach magazynowych, bo 7-11 lat.