Ronalda Reagana i Jana Pawła II łączyła m.in. troska o sprawiedliwość społeczną

Zwiększenie podaży pieniądza nie zmniejszy bezrobocia. Bo drukowanie pieniędzy nie przyczyni się do stworzenia nowych miejsc pracy. W latach 70 światową gospodarkę dotknęła inflacja i wysoka stopa bezrobocia. Zastanawiano się dlaczego rosną płace skoro jest tylu bezrobotnych? Ale bezrobotni nie produkowali niczego zatem przybywało pieniędzy, a ubywało towarów. Stąd rosły ceny. I nastała stagflacja.

Decyzje podjęte dotąd przez część polityków i urzędników odpowiedzialnych za politykę finansową muszą zakończyć się tym samym rezultatem.

Jaka jest droga wyjścia?

Zarówno socjalizm jak i obecnie praktykowany kapitalizm (oparty na nierównych prawach uczestników wolnego rynku) uniemożliwiają upowszechnienie własności. I prowadzą do koncentracji kapitału. Na ten problem zwrócił uwagę Jan Paweł II w swojej encyklice „Centessimus Annus”:

czy można powiedzieć, że klęska komunizmu oznacza zwycięstwo kapitalizmu jako systemu społecznego i że ku niemu winny zmierzać kraje, które podejmują dzieło przebudowy gospodarczej i społecznej? Czy to jest model, który należy proponować krajom Trzeciego Świata, szukającym właściwej drogi rozwoju gospodarczego i politycznego?

Odpowiedź jest oczywiście złożona. Jeśli mianem „kapitalizmu” określa się system ekonomiczny, który uznaje zasadniczą i pozytywną rolę przedsiębiorstwa, rynku, własności prywatnej i wynikającej z niej odpowiedzialności za środki produkcji, oraz wolnej ludzkiej inicjatywy w dziedzinie gospodarczej, na postawione wyżej pytanie należy z pewnością odpowiedzieć twierdząco, choć może trafniejsze byłoby tu wyrażenie „ekonomia przedsiębiorczości”, „ekonomia rynku” czy po prostu „wolna ekonomia”. Ale jeśli przez „kapitalizm” rozumie się system, w którym wolność gospodarcza nie jest ujęta w ramy systemu prawnego, wprzęgającego ją w służbę integralnej wolności ludzkiej i traktującego jako szczególny wymiar tejże wolności, która ma przede wszystkim charakter etyczny i religijny, to wówczas odpowiedź jest zdecydowanie przecząca.

Ale istnieje alternatywa. Mówili o niej prezydenci Abraham Lincoln i Ronald Reagan. Lincoln nazywał ją „Capital Homestead Act” (tzn. Ustawa o  kapitale gospodarstwa domowego”), a Reagan „Industrial Capital Homestead Act”, wskazując w nazwie na element tej koncepcji jaką jest uwłaszczenie pracowników. Jednak jak podkreśla promotor tej koncepcji dr Norman Kurland, który przez wiele lat współpracował z jej autorem Louisem Kelso, uwłaszczenie samo w sobie w warunkach niezmienionego systemu nie przyniesie żadnych rezultatów.

Konieczne jest wprowadzenie tego co nazywane jest przez promotorów „kapitałem gospodarstwa domowego” w warunkach zmodyfikowanego systemu ekonomicznego „sprawiedliwej trzeciej drogi”.

Rzeczywiście termin ten został wyszydzony na początku lat 90 przez różnych krytyków utożsamiających „trzecią drogę” niemal automatycznie z socjalizmem. Jednakże „sprawiedliwa trzecia droga” szanuje prawo własności i nie ma charakteru inflacyjnego.

 

Kapitalizm Socjalizm Sprawiedliwa III droga
Władza polityczna jest dostępna dla wszystkich, władza ekonomiczna skoncentrowana w rękach bogatych elit. Władza polityczna i ekonomiczna skoncentrowana w rękach elit politycznych. Władza polityczna i ekonomiczna są dostępne dla wszystkich.
Własność kapitału skoncentrowana w rękach bogatych elit. Własność posiada kolektyw, który jest kontrolowany przez elitę biurokratów. Własność kapitału jest systematycznie dekoncentrowana i udostępniona bezpośrednio każdemu.
Zyski kapitałowe trafiają do bogatych elit. Dochody z kapitału trafiają do elity rządzącej. Dochody z kapitału bezpośrednio dostępne dla każdego.
Indywidualistyczny, zatomizowany system ignoruje lub trywializuje wspólne dobro. System oparty na kolektywie (nie zezwala na uzyskanie niezależności ekonomicznej i suwerenności jednostki). System oparty na poszanowaniu suwerenności każdej osoby w ramach instytucji kierujących się zasadami sprawiedliwości społecznej.
Instytucjonalizacja chciwości. Instytucjonalizacja zazdrości. Instytucjonalizacja sprawiedliwości.
Ideologia materialistyczna i system, który ignoruje narastającą niepewność dochodu pracowników nie posiadających własności, którzy stoją w niebezpieczeństwie utraty pracy wskutek rozwoju technologicznego lub taniej siły roboczej. Ideologia materialistyczna i system oparty i umacniający całkowitą zależność wszystkich obywateli od państwa w sferze zapewnienia bezpieczeństwa dochodu i dobrego życia. Filozofia moralna oparta na poszanowaniu ludzkiej godności i suwerenności każdej osoby, która uwydatnia niezbywalne prawa każdego człowieka by był pracownikiem i posiadał kapitał w społeczeństwie, w którym wartości duchowe i szacunek dla całego stworzenia przewyższają wartości materialne.
Praca centrum systemu. Postrzega ją jako wyłączne źródło bogactwa i wartości gospodarczej. Praca centrum systemu opartego na rozwiązaniach Keynesa. Źródłem bogactwa i wartości gospodarczej jest praca.  System ekonomii binarnej Kelso oparty na dwu oddzielnych i niezależnych czynnikach: ludzkim (praca) i poza-ludzkim (kapitał), które tworzą bogactwo i wartość gospodarczą.
Oparty na zasadzie zwycięzca-przegrany. I na ograniczoności zasobów. Oparty na zasadzie “wszyscy przegrywają”. Stopa życiowa taka sama. System oparty na synergii. Wygrywają wszyscy. System wykraczający poza zasadę ograniczoności. (Systemy i technologie są udoskonalone tak by wytwarzać więcej mniejszym kosztem).
 Poświęca sprawiedliwość na rzecz efektywności.  Poświęca efektywność na rzecz kolektywistycznej wersji “sprawiedliwości”.  Kieruje się zasadami sprawiedliwości i efektywności.
System oparty na zatrudnieniu (praca dla wielu, kapitał dla mniejszości). System oparty na zatrudnieniu (praca dla wszystkich, nikt nie ma prawa do posiadania kapitału). System własności (każdy obywatel i pracownik jest bezpośrednim właścicielem kapitału).
Równe prawo do pracy, nierówne prawo do posiadania kapitału. Przymus pracy i wymuszona równość rezultatów (zgodnie z ustaleniami elity rządzącej). Równe prawo do pracy, równe prawo do posiadania kapitału.
Chroni prawo własności niewielkiej grupy posiadającej kapitał produkcyjny, i monopolizuje dostęp do możliwości zdobycia kapitału. Eliminuje prawo własności, a elita polityczna kontroluje dostęp do środków produkcji. Uniwersalizacja prawa własności. I ochrona prawa własności (w takim sensie, że dotychczasowi właściciele nie doznają uszczerbku wskutek poszerzenia dostępu do kapitału).
Odebranie państwu prawa do ingerencji by przeciwdziałać monopolizacji własności. Państwo zajmuje się redystrybucją bogactwa i dochodu. Władza ekonomiczna jest scentralizowana i regulowana przez państwo. Państwo zajmuje się redystrybucją bogactwa i dochodu. Ekonomiczna władza i rola państwa jest ograniczona do zapobieganiu nadużyć i przeciwdziałaniu powstawaniu monopolu. I rozbijaniu barier uniemożliwiających powszechny udział w posiadaniu kapitału.
Ceny i zarobki są chronione przed globalna konkurencją. Promuje merkantylizm. Ceny i zarobki są kontrolowane przez rząd. Ceny, zarobki i zysk są wyznaczane przez otwarty i wolny rynek. A zyski stają się udziałem szerokiej grupy właścicieli.
Ograniczony dostęp do kredytu kapitałowego. Powszechny dostęp do kredytu konsumenckiego. Dostęp do kredytu kontroluje państwo. Powszechny dostęp do kredytu kapitałowego za pośrednictwem lokalnych instytucji finansowych.
Oszczędności wykorzystywane przez niewielką grupę do sfinansowania przyszłej własności. Oszczędności wykorzystywane przez państwo do sfinansowania przyszłej własności. Czysty kredyt, przyszłe oszczędności i ubezpieczenie kredytu kapitałowego wykorzystane do sfinansowania wzrostu, który umożliwi wszystkim możliwość bezpośredniego posiadania kapitału.
Technologia kontrolowana przez elitę sektora prywatnego. Nadzór rządu.  Technologia kontrolowana przez nikogo nie nadzorowaną elitę rządową.  Technologia posiadana i kontrolowana bezpośrednio lub poprzez instytucje sektora prywatnego, który jest odpowiedzialny przed udziałowcami i inwestorami.
Społeczna sieć bezpieczeństwa dla biednych: kapiące (trickle-down) dochody i ubezpieczenie społeczne za pośrednictwem rządowego transferu dochodu, instytucjonalna i prywatna działalność charytatywna Społeczna sieć bezpieczeństwa dla biednych: kapiące (trickle-down) dochody i ubezpieczenie społeczne za pośrednictwem państwowych monopoli, wymuszonej redystrybucji dochodu i przychodu przez rząd. Społeczna sieć bezpieczeństwa dla biednych: ubogie osoby indywidualne i rodziny korzystają bezpośrednio z dochodu z dywidend, wspartego prywatną działalnością charytatywną i transferami rządowymi.
Obejętność wobec niszczenia środowiska naturalnego. Słabi ekonomicznie stają się ofiarami rozwoju i hazardu środowiska naturalnego. Krótko-terminowe zyski kosztem dobrobytu przyszłych pokoleń. Ekonomiczna nieefektywność uniemożliwa finansowanie technologii, najbardziej zaawansowanej i przyjaznej dla środowiska. Słabi ekonomicznie stają się ofiarami rozwoju i hazardu środowiska naturalnego.  Odpowiedzialne podejście do zrównoważonego wzrostu i rozwoju wyznacza koszty zatruwającym środowisko naturalne i tym, którzy zrzucają je na konsumenta. Umożliwia finansowanie najbardziej zaawansowanych  “zielonych” technologii. Wzmacnia ekonomicznie ludzi bezpośrednio przez własność prywatną aby chronić się przed narażaniem na szkodę środowiska naturalnego. I umożliwia dokonywanie planów na rzecz przyszłych pokoleń.
Celem edukacji jest przygotowanie do zdobycia pracy. Celem edukacji jest przygotowanie do zdobycia pracy.  Celem edukacji jest nauczenie jak uczyć się przez całe życie i zdobywać cnoty charakteru. Jak zdobyć umiejętność przystosowania się do zmian, panować nad technologiami, i budować cywilizację poprzez “pracę do której zostali powołani”. A także by dążyć do wyższych, duchowych wartości.